เมื่อเกิดอุบัติเหตุเล็กน้อย เช่น มีดบาด หกล้ม หรือแผลถลอก สิ่งแรกที่หลายคนนึกถึงคือการหยิบ แอลกอฮอล์ล้างแผล มาราดลงบนแผลโดยตรง ด้วยความเชื่อว่ามันจะช่วยฆ่าเชื้อโรคและทำให้แผลสะอาด แต่ความจริงแล้ว การกระทำเช่นนี้ไม่เพียงแต่ทำให้คุณรู้สึกเจ็บปวดแสบทรมานเท่านั้น แต่ยังอาจส่งผลเสียต่อกระบวนการหายของ แผลสด และอาจทำให้ เนื้อเยื่อถูกทำลาย ได้ บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกว่าทำไมแอลกอฮอล์ถึงไม่เหมาะกับแผลสด และ วิธีทำแผลที่ถูกต้อง เพื่อให้แผลหายเร็วและปลอดภัยที่สุด
เหตุผลที่คุณไม่ควรใช้ "แอลกอฮอล์" ราดลงบนแผลสด
แม้แอลกอฮอล์จะมีคุณสมบัติในการฆ่าเชื้อแบคทีเรียและไวรัสได้ดี แต่สำหรับ แผลสด แล้ว มันกลับเป็นตัวเลือกที่ไม่เหมาะสมอย่างยิ่งด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้:
ทำลายเนื้อเยื่อดีและชะลอการหายของแผล
แอลกอฮอล์มีฤทธิ์รุนแรงในการทำลายเซลล์ เมื่อสัมผัสกับเซลล์ผิวหนังและเนื้อเยื่อที่กำลังพยายามซ่อมแซมตัวเองบริเวณ แผลสด แอลกอฮอล์จะไปทำลายเซลล์เหล่านั้น ทำให้กระบวนการสมานแผลช้าลง และอาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดแผลเป็นได้
สร้างความเจ็บปวดและระคายเคืองอย่างรุนแรง
ใครเคยลองใช้แอลกอฮอล์กับ แผลสด คงทราบดีถึงความรู้สึกแสบร้อนที่ตามมา นั่นเป็นเพราะแอลกอฮอล์ไปกระตุ้นปลายประสาทรับความรู้สึก ทำให้เกิดความเจ็บปวดและระคายเคืองอย่างรุนแรง ซึ่งไม่จำเป็นเลยเมื่อมีทางเลือกอื่นที่ดีกว่า
ไม่ได้ฆ่าเชื้อแบคทีเรียทั้งหมดและอาจดันสิ่งสกปรกเข้าสู่แผล
แม้แอลกอฮอล์จะฆ่าเชื้อได้ แต่สำหรับแบคทีเรียบางชนิดก็ไม่ได้ผล และการราดแอลกอฮอล์ลงบนแผลโดยตรงอาจดันสิ่งสกปรกหรือเชื้อโรคที่อยู่บริเวณขอบแผลให้เข้าไปในแผลลึกขึ้นได้อีกด้วย
แล้วควรใช้อะไรทำความสะอาดแผลสดที่ถูกต้อง?
เมื่อทราบแล้วว่าแอลกอฮอล์ไม่ใช่คำตอบ แล้วอะไรคือสิ่งที่ควรใช้ในการดูแล แผลสด แทน?
น้ำเกลือล้างแผล (Normal Saline Solution) คือทางออกที่ดีที่สุด
น้ำเกลือล้างแผล (0.9% Normal Saline Solution) เป็นสารละลายที่ปราศจากเชื้อ มีความเข้มข้นใกล้เคียงกับของเหลวในร่างกาย จึงไม่ก่อให้เกิดการระคายเคือง ไม่ทำลายเนื้อเยื่อ และเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุดสำหรับการล้างทำความสะอาด แผลสด ช่วยชะล้างสิ่งสกปรก เชื้อโรค และเนื้อเยื่อที่ตายแล้วออกไปได้อย่างอ่อนโยน
สบู่และน้ำสะอาด (สำหรับแผลที่มีสิ่งสกปรกมาก)
สำหรับ แผลสด ที่มีสิ่งสกปรกปนเปื้อนมาก เช่น แผลถลอกจากการล้ม อาจเริ่มต้นด้วยการล้างด้วยสบู่อ่อนๆ และน้ำสะอาด เพื่อชะล้างสิ่งสกปรกชิ้นใหญ่ออกไปก่อน จากนั้นจึงล้างซ้ำด้วย น้ำเกลือล้างแผล อีกครั้ง
ขั้นตอนการทำแผลสดที่ถูกต้องตามหลักสุขอนามัย
นี่คือ วิธีทำแผลที่ถูกต้อง เพื่อให้ แผลสด ของคุณได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม และลดความเสี่ยง เนื้อเยื่อถูกทำลาย หรือการติดเชื้อ:
- ล้างมือให้สะอาด: ก่อนสัมผัสแผลทุกครั้ง ควรล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาด หรือใช้เจลแอลกอฮอล์เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อสู่แผล
- ประเมินแผล: ดูลักษณะของแผล ขนาด ความลึก มีสิ่งแปลกปลอมหรือไม่ หากแผลลึกมาก เลือดไหลไม่หยุด หรือมีสิ่งแปลกปลอมที่ไม่สามารถเอาออกเองได้ ควรไปพบแพทย์ทันที
- ทำความสะอาดแผล:
- ใช้ น้ำเกลือล้างแผล ราดหรือเทลงบนแผลเบาๆ เพื่อชะล้างสิ่งสกปรกและเชื้อโรคจากด้านในออกด้านนอก
- ใช้สำลีหรือผ้าก๊อซสะอาดชุบน้ำเกลือเช็ดเบาๆ รอบๆ แผล เพื่อทำความสะอาดสิ่งสกปรกที่หลงเหลืออยู่
- กำจัดสิ่งแปลกปลอม (ถ้ามี): หากมีเศษหิน ดิน หรือเศษแก้วขนาดเล็กที่มองเห็นได้ สามารถใช้แหนบที่สะอาดและผ่านการฆ่าเชื้อแล้วคีบออกอย่างระมัดระวัง แต่หากฝังลึกหรือไม่แน่ใจ ควรให้แพทย์เป็นผู้ดำเนินการ
- ใส่ยาฆ่าเชื้อ (ถ้าจำเป็น): หลังจากทำความสะอาดด้วยน้ำเกลือแล้ว อาจทายาฆ่าเชื้อแบบครีมหรือขี้ผึ้งบางๆ ลงบนแผล เพื่อป้องกันการติดเชื้อ (เช่น โพวิโดน-ไอโอดีน เจือจาง หรือยาปฏิชีวนะเฉพาะที่ตามคำแนะนำของเภสัชกร)
- ปิดแผล:
- ใช้ผ้าก๊อซปลอดเชื้อ หรือพลาสเตอร์ยาที่มีรูพรุน (ระบายอากาศได้ดี) ปิดแผล เพื่อป้องกันเชื้อโรคจากภายนอกเข้าสู่แผล
- การปิดแผลช่วยรักษาความชุ่มชื้นที่เหมาะสม ซึ่งจำเป็นต่อการสมานแผล และป้องกันไม่ให้แผลแห้งหรือมีสะเก็ดแข็ง
- เปลี่ยนผ้าก๊อซหรือพลาสเตอร์ยาอย่างน้อยวันละครั้ง หรือเมื่อเปียกชื้น
สัญญาณเตือนที่ควรไปพบแพทย์
แม้จะดูแล แผลสด อย่างดีแล้ว แต่หากสังเกตเห็นอาการผิดปกติเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์ทันที:
- แผลแดง บวม ร้อน หรือมีหนองออกมา
- มีอาการปวดเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ แม้จะทำแผลแล้ว
- มีไข้ หรือรู้สึกไม่สบายตัว
- แผลลึก กว้าง หรือมีเลือดไหลไม่หยุด
- แผลถูกสัตว์กัด วัตถุสกปรก หรือมีสิ่งแปลกปลอมติดค้างอยู่
สรุป
การดูแล แผลสด อย่างถูกวิธีเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งเพื่อป้องกันการติดเชื้อ ลดความเสี่ยง เนื้อเยื่อถูกทำลาย และส่งเสริมให้แผลหายเร็วขึ้น จำไว้ว่า แอลกอฮอล์ล้างแผล ไม่ใช่ทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับ แผลสด ควรเลือกใช้ น้ำเกลือล้างแผล และทำตามขั้นตอน วิธีทำแผลที่ถูกต้อง เพื่อสุขภาพที่ดีของผิวหนังคุณ หากคุณมีข้อสงสัยหรือแผลไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้องและปลอดภัยที่สุด