ภาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ คือ อาการหรือความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับร่างกายหลังการมีเพศสัมพันธ์ ซึ่งอาจเป็นภาวะปกติ เช่น อ่อนเพลียเล็กน้อย หรืออารมณ์เปลี่ยนแปลง แต่ในบางกรณีอาจเป็นสัญญาณเตือนของการติดเชื้อ การอักเสบ หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้
หลายคนมักมองว่าอาการเล็ก ๆ น้อย ๆ เดี๋ยวก็หายเอง จึงปล่อยผ่าน แต่ความจริงแล้ว การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะแรกช่วยลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวได้
รู้ทันภาวะหลังมีเพศสัมพันธ์
ภาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ (Postcoital) คืออะไร?
ภาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ (Postcoital) คือ อาการหรือความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับร่างกายหรืออารมณ์ภายหลังการมีเพศสัมพันธ์ อาการบางอย่างเป็นเรื่องปกติและหายได้เอง แต่บางกรณีอาจเป็นสัญญาณเตือนของการติดเชื้อ การอักเสบ หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STI)
การรู้จักภาวะ Postcoital จึงสำคัญ เพราะช่วยให้เราแยกได้ว่า “อะไรปกติ” และ “อะไรควรรีบตรวจ”
อาการปกติหลังมีเพศสัมพันธ์
อาการที่พบได้และมักไม่อันตราย เช่น
-
อ่อนเพลียเล็กน้อย
-
ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
-
ตกขาวใสเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
-
อารมณ์เปลี่ยนแปลงชั่วคราว
อาการเหล่านี้มักหายได้เองภายใน 1–2 วัน
อาการผิดปกติที่ไม่ควรมองข้าม
หากมีอาการต่อไปนี้ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม
-
เลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ (Postcoital bleeding)
-
ปวดท้องน้อยรุนแรงหรือปวดนาน
-
ตกขาวสีเขียว เหลือง มีกลิ่นแรง
-
แสบขัดเวลาปัสสาวะ
-
มีผื่น ตุ่ม หรือแผลบริเวณอวัยวะเพศ
ภาวะซึมเศร้าหลังมีเพศสัมพันธ์ คืออะไร?
หรือที่เรียกว่า Postcoital Dysphoria (PCD) คือ ภาวะที่บุคคลรู้สึกเศร้า หดหู่ วิตกกังวล หรือร้องไห้หลังมีเพศสัมพันธ์ แม้ว่ากิจกรรมนั้นจะเป็นไปด้วยความสมัครใจและไม่มีเหตุการณ์ไม่ดีเกิดขึ้นก็ตาม
อาการนี้สามารถเกิดได้ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย และไม่ได้แปลว่าความสัมพันธ์มีปัญหาเสมอไปค่ะ
อาการที่พบได้
-
รู้สึกเศร้าแบบไม่มีสาเหตุ
-
ร้องไห้หลังเสร็จกิจ
-
รู้สึกว่างเปล่า หรือโดดเดี่ยว
-
หงุดหงิดหรือวิตกกังวล
-
อยากแยกตัวเงียบ ๆ
อาการมักเกิดทันทีหรือภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ และส่วนใหญ่จะหายได้เอง
สาเหตุเกิดจากอะไร?
ภาวะนี้อาจเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย เช่น
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
หลังถึงจุดสุดยอด ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมอง เช่น โดปามีนและออกซิโทซิน ซึ่งอาจทำให้อารมณ์แกว่งได้
ปัจจัยทางจิตใจ
-
ความเครียดสะสม
-
ประสบการณ์ทางเพศที่กระทบจิตใจในอดีต
-
ความรู้สึกผิดหรือความคาดหวังสูง
ปัญหาความสัมพันธ์
ความไม่มั่นคงหรือความกังวลในความสัมพันธ์อาจสะท้อนออกมาเป็นอารมณ์หลังมีเพศสัมพันธ์
วิธีป้องกันภาวะ Postcoital ที่เสี่ยง
-
ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง
-
หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด
-
ฉีดวัคซีน HPV และตับอักเสบบี
-
ตรวจสุขภาพทางเพศเป็นประจำ
ควรตรวจอะไรเมื่อมีความเสี่ยง?
หากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือมีคู่นอนใหม่ ควรพิจารณาตรวจ
-
HIV
-
ซิฟิลิส
-
หนองใน / หนองในเทียม
-
ไวรัสตับอักเสบ B และ C
-
การตั้งครรภ์ (ในผู้หญิง)
ควรตรวจตามช่วงเวลาที่เหมาะสม เพราะแต่ละโรคมีระยะฟักตัวต่างกัน
ภาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ (Postcoital) ไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะอาจเป็นได้ทั้งอาการปกติหรือสัญญาณเตือนของโรค การรู้จักอาการ สังเกตความผิดปกติ และตรวจสุขภาพตามความเสี่ยง จะช่วยให้คุณปลอดภัย ลดภาวะแทรกซ้อน และมีสุขภาพทางเพศที่ดีในระยะยาว

